MEĐUNARODNO PRAVO: Ukinuti Republiku Srpsku – jedini put ka stabilnoj Bosni i Hercegovini

Piše: Mesud Čevra Bosna i Hercegovina ni trideset godina nakon rata nema stabilan politički sistem. Glavni razlog za to mnogi vide u postojanju Republike Srpske, entiteta nastalog tokom rata kroz etničko čišćenje, masovne zločine i genocid. Haški tribunal osudio je kompletno političko i vojno rukovodstvo Republike Srpske za najteže ratne zločine. “Radovan Karadžić”,”bivši predsjednik Republike […]

Piše: Mesud Čevra

Bosna i Hercegovina ni trideset godina nakon rata nema stabilan politički sistem. Glavni razlog za to mnogi vide u postojanju Republike Srpske, entiteta nastalog tokom rata kroz etničko čišćenje, masovne zločine i genocid.

Haški tribunal osudio je kompletno političko i vojno rukovodstvo Republike Srpske za najteže ratne zločine. “Radovan Karadžić”,”bivši predsjednik Republike Srpske i osuđenik Haškog tribunala”,”Ratko Mladić”,”bivši komandant Vojske Republike Srpske i osuđenik Haškog tribunala” osuđeni su na doživotni zatvor za genocid i zločine protiv čovječnosti.

Međunarodni sud pravde presudio je da je u Srebrenici počinjen genocid, a Generalna skupština UN usvojila je rezoluciju o Međunarodnom danu sjećanja na genocid u Srebrenici.

Kada je potpisan Dejtonski sporazum 1995. godine, mnoge činjenice o genocidu i sistematskim zločinima još nisu bile pravosnažno utvrđene. Danas postoje presude, dokumenti i dokazi koji su potpuno promijenili pogled na rat u Bosni i Hercegovini.

Republika Srpska je godinama blokirala rad državnih institucija, osporavala odluke Ustavnog suda BiH, negirala genocid i prijetila secesijom. Zbog toga sve više građana smatra da stabilna evropska Bosna i Hercegovina nije moguća sa postojećim dejtonskim uređenjem.

U međunarodno-pravnim raspravama često se spominje”Bečka konvencija o pravu međunarodnih ugovora”,”međunarodni ugovor iz 1969. godine”

Posebno:

član 53, koji navodi da su ništavni međunarodni ugovori suprotni imperativnim normama međunarodnog prava poput zabrane genocida;

član 64, koji omogućava preispitivanje ugovora ukoliko nastanu nove imperativne pravne činjenice.

Dio pravnih stručnjaka smatra da presude za genocid i etničko čišćenje otvaraju mogućnost preispitivanja političkih posljedica rata i same dejtonske strukture Bosne i Hercegovine.

Važno je naglasiti da nijedan međunarodni sud do danas nije donio odluku o ukidanju Republike Srpske. Međutim, Dejtonski sporazum nije nepromjenjiv dokument i Bosna i Hercegovina ima pravo na ustavne reforme.

Ključno pitanje ostaje: može li država biti funkcionalna dok jedan njen entitet kontinuirano blokira institucije i negira presuđeni genocid?

Za vecinu građana BiH odgovor je jasan – Bosna i Hercegovina može postati stabilna tek kada se ukloni ratna struktura nastala na podjelama, a država organizuje na principu jednakih građana i naroda te pune vladavine prava.